Η Καμέλια, όπως η ορχιδέα, η τριανταφυλλιά, ο κρίνος και το ροδόδεντρο είναι συνδεδεμένη με ένα σωρό θρύλους. Την θαυμάζουμε, θέλουμε να την καλλιεργήσουμε αλλά διστάζουμε να την “εξημερώσουμε”. Η καμέλια κατάγεται από τις Ινδίες, την Κίνα και την Ιαπωνία. Την έφερε στην Ευρώπη ο Ιησουίτης  μοναχός Τζόρτζιο Κάμελ,το 1730. Ο Λινναίος, το 1735, συνένωσε αυτά τα φυτά και δημιούργησε το γένος Καμέλια προς τιμήν αυτού που τ΄ανακάλυψε. μετά από μια μακρά περίοδο  απουσίας από τους κήπους, η καμέλια ξαναβρήκε στιγμές δόξας, και πολλοί θαυμαστές της βάλθηκαν να ψάχνουν νέες ποικιλίες και βελτιωμένα είδη λουλουδιών.

Ένας πληθωρικός θάμνος 

Η καμέλια φτάνει τα 2 έως 4 μέτρα ύψος, αλλά είναι γνωστό ότι υπάρχουν μερικά αιωνόβια δείγματα, που έχουν πάρει γιγάντιες διαστάσεις. Έχει τη μορφή θάμνου ή μικρού δέντρου με πλούσιο φύλλωμα. Έχει δερματώδη, πράσινα, σκούρα φύλλα γυαλιστερά στην επάνω επιφάνεια, πριονωτά στα χείλη τους, και μυτερά στην άκρη. Τα λουλούδια είναι μεγάλα, μονήρη ή συγκεντρωμένα σε ομάδες από άμισχα, στην κορυφή μικρών κλαδιών. Το χρώμα τους διαφέρει, ξεκινάει από το ολόλευκο και καταλήγει στο κατακόκκινο περνώντας από όλους τους ενδιάμεσους τόνους. Ανθίζουν από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο-Μάιο και τα λουλούδια παρ’όλη την απαράμιλλη είναι άοσμα εκτός από ορισμένα υβρίδια.

Πλούσια επιλογή ποικιλιών

Υπάρχουν, περίπου 80 είδη καμέλιας. Το είδος όμως που μας ενδιαφέρει περισσότερο για να στολίσουμε τους κήπους μας, είναι η Καμέλια  η Ιαπωνική (Camelia Japonica), η πιο διαδεδομένη και η πιο πλούσια σε υβρίδια.

Απαιτήσεις και φροντίδα της Καμέλιας

Κλίμα:Δεν είναι δύσκολο να καλλιεργήσουμε με επιτυχία καμέλιες αρκεί οι κλιματολογικές συνθήκες και οι εδαφικές να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του φυτού. Ένα γλυκό κλίμα, χωρίς απότομες αλλαγές της θερμοκρασίας αρκετέ υγρό και μια σκιερή ή μισοσκιερή θέση αποτελούν τις ιδανικές συνθήκες. Αν δεν μπορείτε να τις εξασφαλίσετε απόλυτα δεν σημαίνει ότι είναι αδύνατο αρκεί να πάρετε μερικές προφυλάξεις.  Φυτέψτε την καμέλια κατά προτίμηση σε μία γωνία του κήπου, του μπαλκονιού ή της ταράτσας, που είναι εκτεθειμένη στο βοριά. Σ’αυτή τη θέση προστατεύεται από τις απότομες παγωνιές και τις δυνατές ακτίνες του ήλιου. Η καμέλια μπορεί να χαλάσει από τον αέρα. Τον χειμώνα προστατέψτε την με αντιπαγετικό ύφασμα και σκεπάστε τη βάση του φυτού με άχυρο ή με βερμικουλίτη.  Το έδαφος πρέπει να είναι διαρκώς υγρό, γι’ αυτό ποτίστε την άφθονα και συχνά.Οι καμέλιες που καλλιεργούνται σε θερμοκήπιο ή αυτές που τις βάζετε στο σπίτι τον χειμώνα, μπορούν να βγουν στην ύπαιθρο μόλις περάσουν οι μεγάλες παγωνιές. Για να κάνετε αυτή την δουλειά διαλέξτε μια μέρα χωρίς πολύ ήλιο και με μια ήπια θερμοκρασία, θα αποφύγετε με αυτό τον τρόπο να πάθουν ένα ισχυρό σοκ τα φυτά σας.

Έδαφος: Κάθε τύπος εδάφους είναι κατάλληλος αρκεί να μην είναι υπερβολικά ασβεστώδης. Η καμέλια προτιμάει εδάφη με όξινη αντίδραση (pH 6-6.5). Για να ξέρετε την αντίδραση του εδάφους ο πιο απλός τρόπος είναι να παρατηρήσετε τι βλάστηση φυτρώνει από μόνη της. Αν υπάρχουν ρείκια και φτέρες αυτό σημαίνει πως το έδαφος είναι κατάλληλο. Αν το έδαφος δεν είναι κατάλληλο τότε μπορείτε να αντικαταστήσετε το χώμα στους λάκκους που θα ανοίξετε για να τοποθετήσετε το φυτό, με ένα μείγμα από καστανόχωμα και φυτόχωμα.

Φύτεμα: Οι ενδεδειγμένες εποχές για φύτεμα της καμέλιας είναι δύο: Σεπτέμβρης – Οκτώβρης και Μάρτιος – Απρίλιος. Η δεύτερη περίοδος είναι πιο κατάλληλη για τις περιοχές που πλήττονται από παγετό κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Φροντίδα: Είναι αναγκαίο το κλάδεμα; Το κλάδεμα δεν χρησιμεύει για να ευνοηθεί η ανθοφορία, ωστόσο είναι απαραίτητο για την συγκράτηση της βλαστήσεως του θάμνου και για τη διατήρηση του σχήματός του. Γι’ αυτό το σκοπό αμέσως μετά την άνθηση κλαδεύονται οι πολύ δυνατοί βλαστοί. Όσο για τα πολύ γέρικα φυτά, αν χρειαστεί, μπορούν να κλαδευτούν ακόμα και πολύ αυστηρά, αφού η νέα βλάστηση μπορεί να εμφανιστεί και πάνω στο παλιό ξύλο. Η καμέλια έχει ανάγκη από σίδηρο, τις ίδιες ανάγκες που έχει και η γαρδένια, η αζαλέα και το φούλι. ¨ενα πλήρες λίπασμα ενισχυμένο με σίδηρο μία φορά την εβδομάδα μπορεί να την “απογειώσει”.

Όταν η καμέλια βρει τις κατάλληλες συνθήκες για την ανάπτυξή της κινδυνεύει ελάχιστα να προσβληθεί από παράσιτα. Ωστόσο αν προσβληθεί από παράσιτα πρέπει να επέμβετε άμεσα για την καταπολέμηση τους.

Η τεχνική του εμβολιασμού (μπόλιασμα) περιλαμβάνει την συνένωση δύο διαφορετικών φυτών σε συγκεκριμένα σημεία και την ταυτόχρονη συνεργηστική ανάπτυξή τους, προκειμένου να πάρουμε από τα δύο αυτά φυτά τα καλύτερα χαρακτηριστικά τους. Όπως είναι γνωστό οι άγριες ποικιλίες των οπωροφόρων δέντρων δεν καρποφορούν φρούτα αρκετά θρεπτικά ούτε είναι ανθεκτικά σε μια σειρά σοβαρών ασθενειών που πλήττουν τους καρπούς και τους κλάδους των δέντρων. Απ’ την άλλη, το ριζικό τους σύστημα παρουσιάζει ανθεκτικότητα στα παθογόνα του εδάφους. Αυτά τα ζητήματα λύνονται με το μπόλιασμα κατάλληλων ποικιλιών πάνω στα άγρια υποκείμενα. Αυτές οι κατάλληλες ποικιλίες είναι υπεύθυνες για την ανάπτυξη της κόμης των δέντρων και των καρπών που θα παραχθούν. Εξασφαλίζουν μεγάλη παραγωγή και φρούτα με μεγάλο μέγεθος και ομοιομορφία. Για τον κορμό και τις ρίζες οι καλλιεργητές επιλέγουν μια ποικιλία από ένα πολύ ανθεκτικό φυτό, που ο καρπός του , όμως είναι ακατάλληλος για κατανάλωση. Ο συνδυασμός των καλύτερων και επιθυμητών χαρακτηριστικών των δύο φυτών επιτυγχάνεται μέσω του εμβολιασμού ή αλλιώς μπολιάσματος.

Η τεχνική του εμβολιασμού των δέντρων δεν αφορά μόνο τους επαγγελματίες καλλιεργητές, αλλά τον καθένα που έχει κήπο και θέλει να φυτέψει σε αυτόν μερικά δέντρα για να του δίνουν εδώδιμους καρπούς. Για παράδειγμα, αν θέλετε να φυτέψετε μια ποικιλία αχλαδιάς στον κήπο σας που έχει εύγευστους καρπούς , αλλά από την άλλη είναι εξαιρετικά ευαίσθητη σε ασθένειες, τότε θα πρέπει να την εμβολιάσετε σε ένα ανθεκτικό υποκείμενο, ώστε να έχετε ένα εύρωστο φυτό με ωραίους και χυμώδεις καρπούς. Αν έχετε όρεξη να αρχίσετε την πρακτική εξάσκηση, το μόνο που χρειάζεστε είναι ένα ζευγάρι γάντια,  μια Μαστίχα εμβολιασμού, ένα εμβολιαστήριο ή ένα κλαδευτήρι και ένα κορδόνι δεσίματος πλαστικό.

Οι αρχάριοι μπορούν να ξεκινήσουν με τον ενοφθαλμισμό τύπου-Τ, ο οποίος είναι ο πιο εύκολος και συχνός εμβολιασμός στα καρποφόρα δέντρα. Σε αυτού του τύπου τον εμβολιασμό το εμβόλιο είναι απλά ένας οφθαλμός (μπουμπουκάκι στη μασχάλη των φύλλων). Σε γενικές γραμμές, η καλύτερη περίοδος για μεταμόσχευση είναι η άνοιξη, διότι τότε το εσωτερικό στρώμα του φλοιού είναι αρκετά μαλακό και επιδεκτικό για να δεχτεί το εμβόλιο. Το πρώτο πράγμα που έχετε να κάνετε είναι να εξάγετε έναν οφθαλμό από την ποικιλία που έχετε επιλέξει, κάνοντας ένα βαθύ κόψιμο με ένα μαχαιράκι μέχρι τα εσωτερικά στρώματα του φλοιού (το στρώμα με το πράσινο χρώμα). Να θυμάστε πως δεν πρέπει να αφαιρέσετε τον μίσχο του φύλλου στη μασχάλη του οποίου βρίσκεται ο οφθαλμός.

Αργότερα κάντε μια τομή σχήματος «Τ» στο υποκείμενο πάνω στο οποίο θα τοποθετηθεί ο οφθαλμός. Τοποθετήστε μέσα στη σχισμή τον οφθαλμό, όπως βλέπετε στις φωτογραφίες. Στη συνέχεια, δέστε τον κλάδο με κάποια κολλητική ταινία, αφού όμως βεβαιωθείτε ότι εμβόλιο και υποκείμενο είναι καλά συνδεδεμένα και οι καμβιακοί τους ιστοί εφάπτονται. Με την πάροδο του χρόνου η τομή θα κλείσει σταδιακά με τον σχηματισμό κάλλου (μη διαφοροποιημένος ιστός) από το δέντρο και όταν κλείσει εντελώς αφαιρέστε την κολλητική ταινία. Το μόσχευμα είναι έτοιμο και αναπτύσσεται κανονικά και εσείς απλά περιμένετε να δείτε το αποτέλεσμα.

Η αναπαραγωγή μέσω μοσχευμάτων και εμβολιασμού θεωρείται μια από τις πιο σημαντικές τεχνικές που οδήγησε στην ανάπτυξη και εξέλιξη της καλλιέργειας των καρποφόρων δέντρων. Ο πολλαπλασιασμός ενός φυτού μέσω των σπόρων του δίνει ετερογενή φυτά απογόνους τα οποία έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά σε σχέση με τα γονεϊκά φυτά (είναι η λεγόμενη σεξουαλική ή εγγενής αναπαραγωγή). Τα μοσχεύματα και ο εμβολιασμός εξασφαλίζουν πως η ίδια ποικιλία φυτού (κλώνος φυτού) μπορεί να πολλαπλασιαστεί άπειρες φορές εξασφαλίζοντας ότι τα χαρακτηριστικά του μητρικού φυτού παραμένουν αμετάβλητα στα επόμενα φυτά (είναι η λεγόμενη ασεξουαλική ή αγενής αναπαραγωγή).

Όταν μια ποικιλία δέντρου είναι ανθεκτική σε σοβαρές ασθένειες ή έχει άριστη ποιότητα καρπών, ο πολλαπλασιασμός μέσω μοσχευμάτων επιτρέπει την αναπαραγωγή της ποικιλίας συνεχώς με νέους κλώνους με παρόμοια χαρακτηριστικά.

Ουσιαστικά, ο εμβολιασμός μέσω μοσχευμάτων γίνεται δυνατός στα φυτά λόγω του καμβιακού ιστού, ένας ιστός σχήματος δακτυλίου μέσα στους βλαστούς και τους κλάδους των δέντρων, τα κύτταρα του οποίου έχουν την ικανότητα να αναδιπλασιάζονται και να δίνουν ξύλωμα και φλοίωμα με αποτέλεσμα κάθε πληγή και σχισμή πάνω στο ξύλο να κλείνει .Το κάμβιο κατά τη διάρκεια της άνοιξης και του θέρους δίνει νέους ιστούς και νέα αγγεία επιτρέποντας στους χυμούς του δέντρου να μεταφέρονται αποτελεσματικά σε όλο το δέντρο. Το αποτέλεσμα της δράσης του καμβιακού ιστού είναι η διάμετρος του κορμού και τα ξυλώδη όργανα ξυλώδη του δέντρου να αυξάνονται σταδιακά.